Liefst 5.049 mensen werkten in 1961 bij de Volt, het jaar waarin aan de Voltstraat een nieuw hoofdkantoor werd gebouwd. Dat staat er nog steeds en je ziet dat het industriële macht moest uitstralen. Liefst 5.049! Ongeveer een kwart van de personeelsleden waren toen grensarbeiders die elke dag met bussen van gene kant van de grens werden gehaald en gebracht. Ze kwamen uit dorpen tot ver voorbij Turnhout, richting Antwerpen. Aan het begin van de werkdagen en aan het eind daarvan wemelde het in en om de Voltstraat van de Belgische bussen.

Door Paul Spapens

Daar stapten overigens opvallend vaak vrouwen uit. Anders dan in Nederland waren Belgische vrouwen toen veel meer gewend om buitenshuis te werken. Dat lag niet aan de vrouwen, maar aan het arbeidsverbod voor gehuwde vrouwen. Dat werd pas in 1958 opgeheven. Het was volstrekt gebruikelijk dat vrouwen stopten met werken als ze trouwden. Dat was zogezegd all-in the game voor een vrouw die in het huwelijksbootje stapte. Vraag er oudere vrouwen maar eens naar, hoe het voelde om te moeten stoppen met werken. Dat kan interessante gesprekken opleveren.

De lamp die de man op de Prent van Cees Robben van 28 februari 1969 gaat vervangen is dan al lang geen product meer uit de Voltfabriek, een van de grootste en opmerkelijkste succesverhalen uit de Tilburgse industriegeschiedenis. Zo bijzonder eigenlijk dat je er de Tilburgse uitroep van verbazing voor zou willen gebruiken’. ‘Stikt de laamp aon.’

Volt

De volledige naam van het bedrijf was Metaaldraadgloeilampfabriek Volt. Natuurlijk vond iedereen die naam veel te lang en werd het kortheidshalve Volt, of beter ‘dé Volt’. De Volt werd in 1909 opgericht in een verlaten leerlooierij aan de Nieuwe Goirleseweg. Toen het bedrijf in 1949 veertig jaar bestond, werd deze weg omgedoopt tot Voltstraat.

Aan de andere kant van het immense Voltterrein ligt de Radiostraat. Ook deze straatnaam heeft te maken met een bedrijfsactiviteit van de Volt. De eerste Philipsradio is hier in productie geweest. Philips kwam in 1927 met zijn eerste radio op de proppen. Dat was een geweldig ding om te hebben. Dat de radio in Tilburg werd gemaakt, vervulde de wevers, duvelèèrs, nopsters en stopsters met trots. Vanaf de jaren ’20 kwam de Volt-fabriek steeds meer onder invloed te staan van de industriële grootmacht Philips. Dat had onder andere te maken met het kapitaal dat Philips kon verstrekken en dat nodig was om het bedrijf te kunnen laten groeien.

Maar de Volt was begonnen met de fabricage van gloeilampen. Vanaf ongeveer 1900 werd de gloeilamp technisch steeds volmaakter en daar haakten ondernemende mensen als wijnhandelaar Frans Verbunt (1856-1924) handig op in. Hij was een van de oprichters van de Volt, samen met onder anderen L. de Bakker. Die had toen al een gloeilampenfabriekske aan de Nieuwlandstraat. Toen de Volt begon telde Tilburg in totaal drie producenten van gloeilampen. De Volt begon met 36 medewerkers.

De stroom werd zelf opgewekt. Dat heeft het bedrijf tientallen jaren zelf gedaan. Als onderdeel van de enorme vernielzucht waarmee de Duitsers op 27 oktober 1944 uit Tilburg zijn vertrokken werd de machinekamer van de Volt opgeblazen waardoor het bedrijf zonder stroom kwam te zitten.

E-bike

Tilburg begon in 1910 met het opwekken van elektriciteit. Naast de gasfabriek (sinds 1871) aan de Lange Nieuwstraat verrees deze nieuwe verworvenheid waarvan het interessant is om vast te stellen dat onze toekomst zo’n beetje helemaal gaat afhangen van elektriciteit. Schrijver dezes bijvoorbeeld toert tegenwoordig ook rond met een ie-baajk. 1910 was daarmee een belangrijk jaar, maar Tilburg wilde er nog niet zo aan, aan de stroom.

Een van de bedrijven die net als de Volt zelf stroom opwekten, was de befaamde firma Van der Schoot in de Heuvelstraat. Dit was het eerste bedrijf in Tilburg dat de zaak elektrisch verlichte. Toen de gemeenteraad een besluit moest nemen over het elektrificeren van Tilburg, legde Van der Schoot een stroomkabel naar de raadszaal waardoor de raadsleden bij het schijnsel van gloeilampen hun historische besluit konden nemen. Misschien waren dat wel producten van de Volt…?